Arkadaşlarımız ya da ailemiz dahil çevremizdeki diğer kişilerin davranışlarını tahmin etmek için sezgilerimizi kullandığımızda hatalar yaparız. Bu yanılgılarımızdan birisi de yanlış ya da hatalı fikir birliği etkisi (the false consensus effect) olarak adlandırılmaktadır

Yanlış fikir birliği etkisi insanların, başkalarının da kendi inançlarını paylaştığını ve belirli bir bağlamda benzer şekilde davranacağını varsayma eğilimini ifade eder. Örneğin çevre sorunları konusunda endişeli ve bunun için bir şeyler yapılmasını düşünen bir kişiyseniz çevrenizdeki birçok insanın sizinle aynı duyguları paylaştığını varsaymanız olasıdır. Oysa ki birçok kişi aynı hassasiyeti göstermeyecektir.

Ya da belirli bir yasayı çıkarmanın toplumunuzdaki suç miktarını azaltacağına kesinlikle inanıyorsanız, şehrinizdeki diğer seçmenlerin çoğunluğunun bunu desteklediğini inandığını da düşünebilirsiniz. Ancak elbette sonucunda bir hayal kırıklığı olması da olasıdır.

Bu yanılsamamız kimi zamanlarda iyi insanların neden zarar veren şeyler yaptığını açıklamaya da yardımcı olur. Normalde yapmamanız gereken bir şey yaptığınız anda, bu yanılsama sonucunda etrafınızdaki birçok insanın da aynı şeyi yaptığını varsaymanız olasıdır. Bu önyargı, insanların sosyal olarak kabul edilemez veya yasa dışı davranışları haklı çıkarmasına da izin verir.

Örneğin çöplerinizi yere attığınız zamanlarda, zaten etrafınızdaki birçok kişinin aynı şeyi yaptığını düşünerek herhangi bir rahatsızlık hissetmeyebilirsiniz. Oysa ki birçok kişi bu davranışı gerçekleştirmemektedir.

Hatalı fikir birliği etkisi ve çoğulcu cehalet ile ilişkilidir

Çoğulcu cehalet, bir kişi belirli bir düşünce tipine katılmadığında, ancak herkesin bu düşünceye katıldığını düşündüğünde ortaya çıkar.

Başka bir deyişle, çoğulcu cehalet, bireylerin herkesin kendileriyle aynı fikirde olmadığına inandıkları, oysa ki gerçekte çoğu insanın aynı görüşü paylaştığı bir durumdur. Yani bir bakıma çoğulcu cehalet, hatalı fikir birliği ön yargısının tam tersi bir etkiye sahiptir.

Çoğulcu cehalet, kişinin diğerlerinin kendileriyle hemfikir olma ihtimalini hafife almasına sebep olur. Yanlış fikir birliği etkisi ise kişinin bu ihtimali olduğundan daha yüksek görmesine sebep olacaktır.