Denizlerimiz, hayatın engin bir çeşitlilikle sürdüğü gizli bir dünya. Mercanlar ise bu dünyanın “ormanları”: Binlerce türün yuvası, beslenme alanı ve karbon depolama merkezi. Bir mercanı kaybetmek, sadece o canlıyı değil, deniz ekosistemini, balık nüfusunu ve dolayısıyla sofralarımızı da etkiliyor. 

Marmara Denizi’nde kirlilik ve iklim kaynaklı ısınma, mercanların azalmasına yol açıyor. Bu da doğrudan balık türlerinin çeşitliliğini etkiliyor: Lüfer, palamut, kolyos ve uskumru gibi soframızın vazgeçilmez balıkları giderek azalıyor, ticari balıkçılık sektörü zarar görüyor. 

1980’lere göre avlanabilir tür sayısı ciddi şekilde düştü; 277 balık türünden 125’i artık koruma altına alınması gereken türler arasında yer alıyor. Mersin ve yılan balıklarına Marmara’da artık rastlanmıyor.

Mercanlar, yaklaşık 400 farklı deniz canlısına ev sahipliği yapıyor. Yani, bir mercanı kaybetmek, 400 canlıyı yok etmek demek. Siyah ve taş mercanlar, denizlerin hem yüzeyinde hem derinlerinde yaşamın sürekliliğini sağlayan yapıtaşları ve karbon tutma konusunda kritik rol oynuyor.

Arıtılmadan bırakılan evsel ve sanayi atıkları, termik santrallerin ısınan suyu denize bırakması ve yoğun betonlaşma, denizin kendini temizleme kapasitesini azaltıyor; bu da mercanları boğuyor. Marmara Denizi’ndeki müsilaj, balık tür çeşitliliğini %25 azaltırken, oksijenin azalması nedeniyle köpekbalığı ve vatoz sayısında ciddi artışlar gözleniyor.

İş Bankası ve TÜDAV, “Denizlerin Ormanları: Mercanlar” projesiyle Marmara’daki mercanların haritalanması, korunması ve yasa dışı avcılığın önlenmesi için çalışıyor. 

Bu proje, gönüllü dalgıçların mercanları güvenli alanlara taşıması ve yeniden hayata kazandırmasını da kapsıyor. Eğitim seminerleri ve araştırmalar sayesinde, Marmara’daki deniz ekosisteminin korunması ve iklim değişikliğine karşı dirençli hâle gelmesi hedefleniyor. Böylece denizlerin küçük ormanları, deniz canlıları ve sofralarımız için nefes alıyor.